ความเป็นมาของต้นวงศ์จักรี

ท่านก็เริ่มต้นดีมากแต่จำไม่ใคร่ได้ เพราะอายุเพียง ๖ ปี เอาเท่าที่จำได้ ท่านบอกว่าท่านผู้ใหญ่เล่าบอกกันต่อ ๆ มาว่า ต้นราชวงศ์จักรีนั้นสืบเนื่องมาจาก พระเอกาทศรถ พระอนุชาของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ท่านบอกว่า สมัยที่พระนเรศวรประกาศอิสรภาพ ไม่เป็นเมืองขึ้นของพม่าต่อไปนั้น มีชาวมอญชุดหนึ่ง มีพระยาเกียรติ พระยาราม เป็นหัวหน้า และมีพระเถระ คือพระผู้ใหญ่ ตามประวัติศาสตร์ท่านเรียกว่า เถรคันฉ่อง (คำว่า เถร มาจากคำว่า เถระ ภาษาบาลีไม่มีสระอะ ต้องเติมสระอะเอาเอง แปลว่า พระผู้ใหญ่ ไม่ใช่เถนที่คู่กับยายชี) มอญคณะนี้อพยพตามพระนเรศวรมาด้วย ท่านได้พระราชทานที่อยู่ของมอญคณะนี้ให้อยู่ตรงที่ตั้งที่ว่าการอำเภอกรุงเก่าปัจจุบัน ต่อมามีพวกมอญตามมามากขึ้น คนกลุ่มนี้จึงแยกสถานที่กันอยู่ คนส่วนใหญ่อยู่ที่เขตเมืองอุทัยธานี ตั้งต้นกลุ่มอยู่ที่บ้านสะแกตรัง (กรัง) อีกพวกหนึ่งอยู่ที่อำเภอกรุงเก่า

หลังจากที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชสวรรคตแล้ว เมื่อ พ.ศ. ๒๑๔๘ พระเอกาทศรถ ก็ครองราชสมบัติแทน ท่านบอกว่าสมัยพระเอกาทศรถ หลานสาวพระยาราม (ความจริงหลานสาวพระยารามก็เป็นหลานสาวพระยาเกียรติด้วย เพราะคุณหลานเรียกทั้งสองว่าเจ้าคุณปู่เหมือนกัน เป็นอันว่าหลานสาวพระยาราม พระยาเกียรติ) ชื่อ สีมา เป็นสาวรุ่นได้เข้าเป็นสนมเอกของพระเอกาทศรถ เป็นสมัยใกล้ที่พระเอกาทศรถจะสวรรคต เป็นสนมเอกได้สองปีเศษ พระเอกาทศรถท่านก็สวรรคต

ก่อนที่ท่านพระเอกาทศรถจะสวรรคต ๑ ปี ท่านสีมาก็คลอดบุตรเป็นหญิง ต่อมาได้ตั้งชื่อว่า “บัว” เมื่อฟังนิทานตอนนี้แล้วคิดว่า ท่านบัว ก็เป็นพระองค์เจ้า รวมความว่า เป็นเจ้าที่สืบเชื้อสายจากชุดเวียงชัยบุรี เชียงแสน เมื่อพระเอกาทศรถสวรรคต เมื่อ พ.ศ. ๒๑๖๓ เจ้าฟ้าศรีเสาวภาคครองราชสมบัติสืบต่อมา แต่ครองไม่ได้นาน ไม่ครบปี พระเจ้าทรงธรรม บุตรสนมเอกของพระเอกาทศรถ ก็ปลงพระชนม์ เจ้าฟ้าศรีเสาวภาค แล้วครองราชสมบัติแทน เป็นอันว่า วงศ์เดียวกัน แต่ทว่าท่านศรีเป็นลูกเกิดจากพระสนมเอก พ่อเดียวกันมีบุญแซงกัน บุญของท่านศรีเสาวภาคแรงน้อยกว่าจึงเสียท่าท่านทรงธรรม

ต่อมา พ.ศ. ๒๑๗๑ พระเจ้าทรงธรรมสวรรคต พระเชษฐาธิราชเสวยราชสมบัติแทน พ.ศ. ๒๑๗๓ พระเจ้าปราสาททอง ปลงพระชนม์พระเชษฐาธิราช แล้วตั้ง พระอาทิตย์ อายุ ๑๖ ปี ขึ้นเสวยราชขัดตาทัพเพียง ๓๖ วัน ต่อจากนั้นก็ครองราชสมบัติเองตามธรรมเนียม

 

ท่านบัวเป็นพระสนมเอก

มาตอนนี้เกิดเปลี่ยนวงศ์กษัตริย์ เข้าใจว่ากษัตริย์วงศ์ใหม่ คงไม่ยอมรับความเป็นเจ้าของวงศ์เก่า เพราะโค่นลงแล้วจะรับรองความเป็นเจ้าได้อย่างไร มาตอนนี้ท่านบัวเริ่มจะเป็นสาว เพราะอายุเข้าเกณฑ์ ๑๐  ปีเศษนิดหน่อย ความผ่องใสในผิวพรรณความอวบอั๋นในเนื้อหนังดูเปล่งปลั่งไม่น่าจะเดินผ่านไปโดยไม่สนใจ เข้าใจว่าบรรดาท่านที่อยากได้รับความโปรดปรานจากพระราชาก็คงเพ่งมองจ้องหมายมั่นปั้นมือไว้ รออีกหน่อยเถอะ คอยเวลามาประมาณสองปีครึ่ง ท่านบัวก็ถึงอายุ ๑๓ ปี ขาดหรือเกินก็ไม่รู้ ท่านครูสุวรรณท่านรำพึง ตอนนี้ก็ผู้มาชักนำให้เข้าถวายตัวเป็นพระสนมเอก เรื่องการขัดใจผู้แนะนำนั้นไม่สมควร ในที่สุดก็ตกลงตามนั้นท่านบัวได้ถวายตัวเป็นพระสนมเอกต่อมาก็มีบุตรชายสองคนคือ ท่านเจ้าพระยาโกษา (เหล็ก) กับ ท่านเจ้าพระยาโกษา (ปาน) และลูกหญิงชื่อ แจ่ม ต่อมาได้รับตำแหน่งที่ ท่าวจุฬาลักษณ์ (จงเข้าใจว่าคนละคนกันกับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ซึ่งอยู่ในตำแหน่งท้าวเหมือนกัน แต่มีงานคนละประเภท)

 

ท่านบัวเป็นเชื้อพระวงศ์หรือไม่

ตามที่สมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรสทรงตรัสว่า สมเด็จพระวันรัต (ฉิม) เล่าให้ฟังว่า เจ้าฟ้ารัศมี (หญิง) เจ้าฟ้าจีก (ชาย) ทรงเล่าให้ฟังว่า สมเด็จพระเอกาทศรถ มีพระธิดา อันเกิดจากพระสนมเอกคนหนึ่งชื่อ บัว เมื่อท่านตรัสมาอย่างนี้ก็เป็นอันรับรองว่า ท่านบัว เป็นเชื้อพระวงศ์ ถ้าจะว่ากันตามฐานะแล้วอยู่ในระดับพระองค์เจ้า ท่านครูสุวรรณท่านปรารภอย่างนี้ ท่านพูดต่อไปว่า ในสมัยโบราณบางสมัย ไม่นิยมลูกพระสนมขึ้นเป็นเจ้า คงใช้นามราษฎรธรรมดา แต่บรรดาศักดิ์ที่ได้รับได้ขั้นสูงเป็นพิเศษกว่าราษฎรธรรมดา ฉะนั้น ท่านบัวจึงไม่มีนามเป็นเจ้า

 

ว่ากันตามกฎธรรมดา

คำวินิจฉัยของท่านครูสุวรรณท่านไม่หยุดยั้งเพียงเท่านั้น ท่านกล่าวต่อไปอีกว่า การที่ทางราชการหรือประเพณีนิยมไม่ยอมรับการสืบตระกูลจากทางแม่ นั่นเป็นเพียงประเพณีที่นิยมทำกันมาเท่านั้น เนื้อแท้จริง ๆ แล้ว การสืบตระกูลทางสายแม่มีความสำคัญมาก เพราะลูกนั้นเป็นลูกของแม่มากกว่าลูกของพ่อ พ่อให้เชื้อความเกิดแก่ลูกแล้วก็มีหน้าที่รับภาระจัดหาทรัพย์สินมาเพื่อครอบครัว แต่แม่ก็ต้องหากินหาทรัพย์สินเหมือนกัน

ภาระที่แม่มีกับลูกคือชีวิต และเลือดเนื้อของลูกทั้งตัวนั้น ลูกได้มาจากเลือดในอกของแม่ การประคับประคองให้ลูกทรงชีวิตก็เป็นหน้าที่ของแม่โดยตรง แล้วทำไมจึงไม่ยอมให้สืบตระกูลทางแม่บ้าง สำหรับท่านครูสุวรรณท่านพูดว่าท่านถือว่าแม่กับพ่อมีความสำคัญเท่า ๆ กัน ไม่มีพ่อการก่อเชื้อให้มีร่างกายก็มีไม่ได้ แต่ถ้าไม่มีจะรับเชื้อนั้นไว้ พ่อทำอย่างไรจึงจะมีลูก ก็รวมความว่า พ่อกับแม่ก็มีความสำคัญเท่า ๆ กัน ที่กล่าวมานี้ท่านบอกว่าท่านกล่าวตามธรรมเอาความจริงมาใช้

ฉะนั้นเมื่อกล่าวกันตามธรรมดาแล้ว ท่านบัว ก็มีเชื้อสายเป็นเจ้าสืบเนื่องมาจากพระเอกาทศรถ พระเอกาทศรถท่านเป็นเจ้าวงศ์พระเจ้าพังคราช สายชัยบุรี เชียงแสน ฉะนั้น ท่านบัว ก็ต้องเป็นเจ้าวงศ์เชียงแสน ตระกูลพระเจ้าพังคราช สายชัยบุรีเหมือนกัน ว่ากันตามเชื้อสายแล้วก็เป็นสายตระกูลกษัตริย์ดั้งเดิมของไทยนั่นเอง

แต่เมื่อท่านไม่ยอมรับเพราะเป็นหญิงก็เป็นเรื่องของท่าน ส่วนพวกเราควรยอมรับความจริงเลือดเนื้อเชื้อชัยวงศ์นี้มี พระเจ้าพรหมมหาราช เป็นนักรบที่ฉกาจฉกรรจ์มาก เชื้อสายของท่านจึงเป็นนักรบที่มีความสำคัญต่อชาติมาก เช่น สมเด็จพระนเรศวรมหาราช และสมเด็จพระเอกาทศรถ เป็นต้น รวมความแล้วผู้เล่าให้ฟังคือท่านครูสุวรรณ ท่านยอมรับว่า ท่านบัว เป็นเจ้าตามธรรม