บุรพกิจของกัมมัฏฐานแบบย่อ

ท่านสอนให้ท่องคาถาบูชา และคำถวายตนในพระพุทธศาสนา คำอาราธนาธรรม พร้อมทั้งคุณของพระรัตนไตรให้ชำนาญ เมื่อจะเจริญให้จัดธูป ๕ ดอก เทียน ๕ เล่ม แต่เทียนนั้นต้องให้มีไส้ ๑๒ เส้น หนักเล่มล่ะ ๑ บาท ยาว ๑๒ นิ้วของผู้เรียน ข้าวตอกดอกไม้อย่างล่ะ ๕ กระทง เมื่อหาได้พร้อมแล้ว พึงวางไว้ในเครื่องรับรองที่สมควร ซึ่งเรียกกันว่าใส่เครื่องบูชาสำหรับตั้งบูชาในกาลต่อไป

เมื่อแรกเรียนหรือขึ้นกัมมัฏฐานนั้น ท่านมักนิยมตรงกันกับวันพฤหัสบดีข้างขึ้น สถานที่สำหรับนั่งควรเปลี่ยนเป็นที่สงัด และควรมีพระพุทธรูปตั้งไว้สักการะบูชา เพื่อจะได้เป็นเครื่องมุ่งหมายของจิตต์ สำหรับผู้ที่อยู่ใน คามวาสี ถ้าเป็นฝ่าย อรัญญาวาสี ไม่จำเป็น

เมื่อบุรพกิจเบื้องต้นเสร็จบริบูรณ์ดีแล้ว ถ้าเป็นคฤหัสถ์พึงรับศีล ๕ - ๘ ตามวันพระหรือศีล ๑๐ ตามภูมิของตนก็ได้ กิจสำคัญของผู้เจริญกัมมัฏฐาน จะต้องรู้ไว้มีอยู่ ๔ อย่างคือ

เสนาสนสปฺปาย เสนาสนะเป็นที่สบาย ๑
อาหารสปฺปาย อาหารเป็นที่สบาย ๑
ปุคคลสปฺปาย บุคคลเป็นที่สบาย ๑
ธมฺมสปฺปาย ธรรมเป็นที่สบาย ๑

นี้เรียกว่า สุคตสถาน ผู้เจริญควรเลือกดูให้ถูกต้องตามอัธยาศัยของตน จึงจะสะดวกแก่การปฏิบัติธรรม

วิธีนั่ง พึงหันหน้าไปทางทิศบูรพา นั่งคู้บัลลังก์ขัดสมาธิ ให้วางมือและเท้าข้างขวาทับซ้อนข้างซ้าย ตั้งกายให้ตรง วางสติให้มั่นคงทุก ๆ ครั้งที่นั่ง ทั้งกลางวันและกลางคืน ตั้งจิตต์หมายไว้ที่ท้องริมสะดือข้างขวา สูงและห่างจากสะดือ ๑ นิ้ว อย่าให้ตรงศูนย์สะดือ หากว่าจิตต์ตั้งที่เหนือสะดือไม่อยู่ จงย่อนลงมาหรือต่ำกว่าเพียง ๑ นิ้วก็ได้ ทำอย่างนี้เพื่อให้เหมาะแก่อารมณ์ของผู้ปฏิบัติ แต่ถ้าตั้งอยู่เหนือได้เป็นดี เพราะเหมาะแก่เหตุที่มุ่งหวัง

เมื่อทำได้เป็นที่เรียบร้อยแล้ว พึ่งบริกรรมภาวนาว่า อรหํ ๆ หรือจะเลือกบทอื่น ๆ ซึ่งเหมาะแก่ใจของตนก็ได้ ให้ทำเสมอไป ผิว่าวาสนามีมาประกอบ ธรรมก็จะปรากฏขึ้นได้โดยเร็วพลัน